Menu

afb2-2.tiff

Tijdens de Tweede Wereldoorlog begeleidde Truus van Lier joden naar onderduikadressen. Ze bracht berichten en wapens rond en infiltreerde bij de NSB en de Wehrmacht in Amersfoort. Al snel raakte ze betrokken bij het gewapende verzet, met alle gevolgen van dien.

En dat allemaal door het buurmeisje van Truus Schröder, in het huis naast het beroemde Rietveld Schröderhuis.

Truus Schröder noemde haar buurmeisje Truus van Lier ‘het meisje met de vergeet me niet ogen’. 

Ze typeerde haar als ‘een bijdehand zusje, net als hun moeder’. 

balie ticket office.jpeg

De familie Van Lier woonde in de Prins Hendriklaan 48, in het huis waar nu het ticket office van het Rietveld Schröderhuis is gevestigd.

In haar oude woning haal je nu een entreebewijs of ontmoet je de gids. Waar haar eettafel stond, staat nu een grote rode balie.

wim-mien.jpeg

De ouders van Truus van Lier, Willem en Derkje, trouwden in 1917.

In september 1921 gingen ze aan de Prins Hendriklaan 48 wonen. Truus was net vijf maanden oud, haar oudere zus Wilhelmina was 3,5.

Utrechtse Hypotheekbank.jpg

Truus’ moeder werkte als chemicus bij de universiteit Utrecht, een vooruitstrevende positie voor vrouwen in die tijd.

De vader van Truus was advocaat en kwam uit een welgestelde, joodse familie.

Grootvader Lambertus van Lier was een van de oprichters van de Utrechtsche Hypotheekbank, gevestigd aan Drift 17.

Foto: Het Utrechts Archief

Truus ging naar de lagere school aan de Mecklenburglaan, de Koningin Wilhelminaschool.

Ze hockeyde en zong in een kerkkoor. Op deze foto zie je rechts Truus van Lier, links haar oudere zus Wilhelmina.

Foto: privébezit

Truus’ oudere zus zou later aan Truus Schröder hebben verteld:

‘Dat ze hier toch zo’n plezier gehad had. Heerlijk gespeeld, en alles mocht hier. Thuis mocht er niks en hier mocht alles. Toneelspelen, en zo de trap op en daar de trap af rennen, van alles hebben ze hier beleefd.’ 

X20455 - 800206 Truus van Lier.jpg

Haar gymnasiumdiploma behaalde Truus van Lier aan het Christelijk Lyceum in Zeist. De Tweede Wereldoorlog was toen net uitgebroken.

Deze foto is waarschijnlijk op die school gemaakt, tegen de buitenmuur van het schoolgebouw.

Foto: Het Utrechts Archief

Utrechts Nieuwsblad.jpg

Op 10 mei 1940 vielen de Duitsers Nederland binnen. Op 14 mei werd Rotterdam gebombardeerd en toen de Duitsers dreigden ook Utrecht te verwoesten, gaf Nederland zich over aan de vijandelijke mogendheid.

In die eerste oorlogsmaanden schreef Truus van Lier zich in als rechtenstudent aan de Universiteit Utrecht. Niet zonder reden.

Beeld: Utrechtsch Nieuwsblad 10 mei 1940

De familie Van Lier was goed op de hoogte van de benarde situatie van de joden in Duitsland. Truus’ oudere nicht Trui van Lier zei:

“Ik wist al voordat de oorlog uitbrak hoe erg de Joden werden aangepakt door de Duitsers. Al die mensen die niks deden… Mensen dachten dat de Duitsers keurige mensen waren.” 

Kindjeshaven.jpg

Truus’ oudere nicht Trui van Lier (1914 – 2002) vestigde vlakbij het huis van Truus de crèche Kindjeshaven, aan de Prins Hendriklaan 4.

Door opvang van joodse kinderen wist Trui van Lier samen met Jet Berdenis van Berlekom ongeveer 150 joodse kinderen te redden.

Foto: Het Utrechts Archief. Trui (links) en Jet (rechts) met enkele kinderen bij Kindjeshaven. 

Lichting litterair maandblad van de jongeren.PNG

Ook Truus van Lier kwam in verzet, maar anders dan haar nicht ging zij het gewapende verzet in.

Truus was lid van het literaire ondergrondse blad Lichting. Ze bracht illegale kranten, berichten en wapens rond, bovendien begeleidde de jonge rechtenstudente joden naar onderduikadressen. Truus infiltreerde ook bij de NSB en de Wehrmacht in Amersfoort.

Bron: Koninklijke Bibliotheek 

vergadering CS6.jpg

Truus van Lier raakte betrokken bij de Amsterdamse verzetsgroep CS-6. De leden van CS-6 richtten zich op spionage, sabotage en liquidaties.

Truus was bereid om tot het uiterste te gaan om de Duitse overheersers weg te krijgen. Ook in haar woonhuis aan de Prins Hendriklaan 48 werden vergaderingen van CS-6 gehouden.

Foto: Rietveld Schröder Archief

Kerlen.jpg

Op 3 september 1943 schoot Truus van Lier, vlakbij het Willemsplantsoen in Utrecht, de hoofdcommissaris van politie Gerard Kerlen dood.

Hij was een NSB’er die op het punt stond groep joodse mensen en verzetslieden te laten oppakken.

Foto: Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad/A.Ph. de Keijzer 

UN_1943-09-09 10000 beloning Truus van Lier.jpg

Na haar aanslag dook Truus in Haarlem onder.

Intussen loofde SS-Sturmbannführer Willy Lages 10.000 gulden uit aan degene die de gouden tip had over de daderes, ‘een ongeveer 20-jarige wielrijdster’ in een ‘grijsgeruiten mantel’.

Bron: Utrechts Nieuwsblad van 9 september 1943 

huis van bewaring.jpg

Een paar dagen later werd Truus verraden door een vrouw die eerder ook bij de verzetsgroep CS-6 zat, maar inmiddels door de Duitsers was gedwongen V-vrouw te worden.

Op 14 september 1943 werd Truus van Lier gearresteerd en gevangengezet in de gevangenis aan de Amstelveenseweg in Amsterdam.

Foto: Nationaal Archief 

Heb je gehoord wat er met ons buurmeisje is gebeurd?, schreef Truus Schröder in een van haar brieven na afloop van de Tweede Wereldoorlog.

 

advertentie Parool.jpg

De vader van Truus was na de oorlog op zoek naar zijn dochter.

Hij wist niet wat er met haar gebeurd was en plaatste in verschillende kranten deze advertentie.

Advertentie in Het Parool, 11 juli 1945. 

brief rode kruis.png

Pas in juli 1946 kreeg de vader van Truus de officiële bevestiging dat zijn dochter in concentratiekamp Sachsenhausen was gefusilleerd.

Bron: Het Utrechts Archief

Memorial_concentration_camp_sachsenhausen_(8072065131).jpg

Samen met twee andere vrouwen, Reina Prinsen Geerligs en Nel Hissink, was Truus van Lier op 27 oktober 1943 geëxecuteerd.

Getuigen verklaarden dat de drie vrouwen zingend en met opgeheven hoofd naar het vuurpeloton zouden zijn gelopen.

Foto: Toegangshek Sachsenhausen, door János Balázs via Wikimedia Commons 

Slechts weinig vrouwen gingen het gewapende verzet in: daarmee is het verhaal van Truus van Lier een bijzonder verzetsverhaal.

Veel mensen kennen Hannie Schaft door het boek van Theun de Vries uit 1956 en de film uit 1981. Maar Truus van Lier pleegde haar aanslag op Kerlen al voordat Hannie Schaft haar wapens trok. Voor het meisje met het rode haar, was er ook al ‘het meisje met de vergeet me niet ogen’.

Foto: Het Utrechts Archief

Foto narcissenmonument foto door Renger de Bruin 3.jpg

Sinds 2004 wordt Truus van Lier geëerd met een narcissenmonument.

Elk jaar rond april bloeien in gele letters haar naam langs de kant van de Singel, in de buurt van het Willemsplantsoen waar Truus de NSB-politiecommissaris Gerard Kerlen doodschoot.

Foto: Renger de Bruin 

Ook het Centraal Museum wil Truus van Lier herdenken. Daarom is er op haar honderdste geboortedag, 22 april 2021, een plaquette voor het ticketoffice van het Rietveld Schroderhuis onthuld.

Een bezoeker aan het werelderfgoedhuis van Gerrit Rietveld en Truus Schröder kan zo zien dat er naast het beroemde De Stijl-huis zich ook een bijzonder leven heeft afgespeeld.

Dit beeldverhaal is geschreven door Jessica van Geel.
Foto: Wessel Spoelder

Bezoek het Rietveld Schröderhuis

TicketsMenu